{"id":21646,"date":"2026-06-22T12:03:32","date_gmt":"2026-06-22T12:03:32","guid":{"rendered":"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/?p=21646"},"modified":"2026-06-22T12:06:13","modified_gmt":"2026-06-22T12:06:13","slug":"personalitete-gra-ne-fushat-e-dijes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/?p=21646","title":{"rendered":"Personalitete gra n\u00eb fushat e dijes"},"content":{"rendered":"<p><strong>Personalitete gra n\u00eb fushat e dijes <\/strong><\/p>\n<p>Librat biografik\u00eb (kutub et-teraxhim) t\u00eb qytet\u00ebrimit islam na zbulojn\u00eb nj\u00eb prani t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb grave n\u00eb fushat e fikhut, hadithit dhe dh\u00ebnies s\u00eb fetvas\u00eb, q\u00eb nga koha e sahabijeve e deri n\u00eb shekujt e m\u00ebvonsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Shum\u00eb gra u b\u00ebn\u00eb t\u00eb njohura p\u00ebr dh\u00ebnien s\u00eb fetvas\u00eb, transmetimit t\u00eb haditheve dhe m\u00ebsimdh\u00ebnies. Prej disa prej tyre kan\u00eb m\u00ebsuar dijetar\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj, nd\u00ebrsa emra si Aisha bint Ebi Bek\u00ebr, Fatime Es-Samerkandi, Kerime El-Marvazije dhe Zejneb bint El-Kemal u dalluan si pjes\u00eb e nj\u00eb historie shkencore e dijes q\u00eb nuk ishte e kufizuar vet\u00ebm te burrat.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>1- Nga duart e tyre dol\u00ebn dijetar\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj<\/strong><\/p>\n<p>Dijetare fekihe pararoj\u00eb n\u00eb sken\u00ebn shkencore t\u00eb Fikhut p\u00ebrgjat\u00eb historis\u00eb<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>2- Personalitetet e imam\u00ebve<\/strong><\/p>\n<p>Kur transmetohet historia e Fikhut dhe e Hadithit kryesisht na vin\u00eb nd\u00ebrmend emra burrash.<\/p>\n<p>Por, librat biografik\u00eb (kutub et-teraxhim) na zbulojn\u00eb nj\u00eb panoram\u00eb m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu, Ibn Fahd El-Mekki e mori dijen nga m\u00eb shum\u00eb se 130 dijetare gra, nd\u00ebrsa Es-Sakhavi p\u00ebrmend rreth 85 gra prej m\u00ebsuesve t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Po ashtu, Ibn Haxher El-Askalani ka shkruar biografit\u00eb e 170 muhadditheve (dijetareve t\u00eb hadithit) dhe tregon se ai vet\u00eb mori dije dhe transmetime (rivajat) nga 54 prej tyre.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>3- 270 juriste (dijetare Fikhu) n\u00eb Mek\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Vet\u00ebm n\u00eb Mek\u00eb, studiuesit kan\u00eb identifikuar rreth 270 dijetare t\u00eb fikhut (fekihe), emrat e t\u00eb cilave jan\u00eb t\u00eb lidhur me k\u00ebt\u00eb qytet gjat\u00eb shekullit 9-t\u00eb hixhri (shek. 15 i er\u00ebs son\u00eb), qoft\u00eb p\u00ebrmes banimit, periferis\u00eb apo vizit\u00ebs s\u00eb tyre.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>4- Myftileret e para<\/strong><\/p>\n<p>Prania e grave n\u00eb fush\u00ebn e Fikhut dhe t\u00eb Fetvas\u00eb nuk filloi von\u00eb. Ibn Kajjim El-Xhevzijje ka identifikuar m\u00eb shum\u00eb se 20 gra q\u00eb njiheshin p\u00ebr dh\u00ebnien e fetvave nd\u00ebr sahabet.<\/p>\n<p>M\u00eb t\u00eb njohurat prej tyre ishin:<\/p>\n<p>Aishe bint Ebi Bek\u00ebr<\/p>\n<p>Umm Saleme<\/p>\n<p>Esma bint Ebi Bek\u00ebr<\/p>\n<p>Umm Ed-Derda<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>5- Aisheja, fakiheja (juristja) e ymetit<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 rolit t\u00eb saj n\u00eb transmetimin e haditheve, Aisheja, N\u00ebna e Besimtar\u00ebve, ishte edhe nj\u00eb autoritet burimor i shquar juridik (fikhor). Sahab\u00ebt e m\u00ebdhenj t\u00eb Pejgamberit (a.s) i drejtoheshin asaj p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje juridike (fikhore), nd\u00ebrsa ajo dha fetva p\u00ebr dekada me radh\u00eb.<\/p>\n<p>Ajo u b\u00eb e njohur edhe p\u00ebr korrigjimin dhe rishikimin e mendimeve t\u00eb disa prej sahab\u00ebve m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>6- Personalitetet e Hadithit<\/strong><\/p>\n<p>Grat\u00eb nuk u mjaftuan vet\u00ebm me transmetimin e Haditheve, por u b\u00ebn\u00eb edhe qend\u00ebr e dijes (pik\u00eb referimi) p\u00ebr k\u00ebrkuesit e tij.<\/p>\n<p>N\u00eb Mek\u00eb, Kerime El-Mervezijje u b\u00eb e njohur p\u00ebr m\u00ebsimdh\u00ebnien e librit \u201cSahihul-Buhari\u201d, derisa dijetar\u00eb dhe udh\u00ebtar\u00eb nga vende t\u00eb ndryshme shkonin tek ajo p\u00ebr ta d\u00ebgjuar drejtp\u00ebrdrejt k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr prej saj.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa, n\u00eb Damask, student\u00ebt mbushnin mexhliset e Zejneb bint El-Kemal, e cila njihej p\u00ebr lart\u00ebsin\u00eb e zinxhirit t\u00eb transmetimit (isnadit) dhe p\u00ebr numrin e madh t\u00eb haditheve q\u00eb transmetonte.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>7- Prani n\u00eb form\u00ebsimin e Fetvave<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb shekujt pasues, u shquan gra juriste (fakihe) q\u00eb ishin t\u00eb pranishme n\u00eb form\u00ebsimin e fetvave.<\/p>\n<p>Fatime Es-Semerkandijje shqyrtonte fetvat\u00eb e bashk\u00ebshortit t\u00eb saj, Imam El-Kasani, dhe n\u00ebse gabonte e korrigjonte, duke e kthyer n\u00eb mendimin e sakt\u00eb. Madje, disa fetva dilnin edhe me n\u00ebnshkrimin e saj, krahas n\u00ebnshkrimit t\u00eb babait dhe t\u00eb bashk\u00ebshortit t\u00eb saj.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>8- Nga Fetvaja te Minberi<\/strong><\/p>\n<p>Prania e disa grave dijetare nuk u kufizua vet\u00ebm n\u00eb mexhliset (tubimet) e Fikhut, por u shtri edhe n\u00eb minber\u00ebt e predikimit.<\/p>\n<p>Fatime bint Abas El-Bagdadijje bashkoi dijen e Fikhut, dh\u00ebnien e Fetvave dhe Vasin (predikimin fetar). Ajo mbante ligj\u00ebrata dhe k\u00ebshillonte grat\u00eb nga minberi, derisa historiani Edh-Dhehebiu e konsideroi at\u00eb nd\u00ebr grat\u00eb m\u00eb t\u00eb rralla dhe m\u00eb t\u00eb shquara t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb saj.<\/p>\n<p>________________________________________________<\/p>\n<p><em>Burimi: Al Jazeera Culture | (www.instagram.com\/aljazeeraculture)<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>P\u00ebrktheu nga arabishtja<br \/>\ndhe p\u00ebrshtati n\u00eb shqip:<\/p>\n<p><strong>Lavdrim Hamja<\/strong><\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-21646 gallery-columns-4 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/myftinia-shkoder.org\/?attachment_id=21647'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/1-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/myftinia-shkoder.org\/?attachment_id=21648'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/2-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/myftinia-shkoder.org\/?attachment_id=21649'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/3-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/myftinia-shkoder.org\/?attachment_id=21650'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/4-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/myftinia-shkoder.org\/?attachment_id=21651'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/myftinia-shkoder.org\/?attachment_id=21652'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/6-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/myftinia-shkoder.org\/?attachment_id=21653'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/myftinia-shkoder.org\/?attachment_id=21654'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/8-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>Personalitete gra n\u00eb fushat e dijes Librat biografik\u00eb (kutub et-teraxhim) t\u00eb qytet\u00ebrimit islam na zbulojn\u00eb nj\u00eb prani t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb grave n\u00eb fushat e fikhut, hadithit dhe dh\u00ebnies s\u00eb fetvas\u00eb, q\u00eb nga koha e sahabijeve <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/?p=21646\" title=\"Personalitete gra n\u00eb fushat e dijes\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":21647,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-21646","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bota-islame"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21646","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21646"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21646\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21656,"href":"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21646\/revisions\/21656"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21647"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21646"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/myftinia-shkoder.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}